Doorgaan naar hoofdcontent

C.G. Jung over introversie en extraversie 2

Jung bedenkt en bekijkt zijn persoonlijkheidstheorie vanuit de vroege kerk, toen kerk en wetenschap veel meer verweven waren dan nu.

Hij veronderstelt dat de psychologische typen (introvert-extravert) ten grondslag liggen aan de schisma's en ketterijen in de vroeg-christelijke Kerk. Hij gaat in op verschillende opvattingen zoals de menselijke en/of goddelijke natuur van Christus, Maria als moeder van Christus of moeder van God, en de leer van de erfzonde van Augustinus:

"De door Tertullianus (zie gister) intens doorleefde ervaring, dat de mens ook na de doop niet aan de zonde kan ontkomen, ontwikkelde zich bij Augustinus, die in tal van opzichten veel met Tertullianus gemeen heeft, tot de zo karakteristieke, pessimistische leer der erfzonde, wier kern en wezen is gelegen in de sinds Adam erfelijke concupiscentia. Tegenover het feit der erfzonde stond bij Augustinus de verlossende genade God's met het daardoor geschapen instituut der Kerk, dat de verlossingsmiddelen beheerde."

"Omstreeks het midden der negende eeuw publiceerde de abt Parchasius Radbertus een geschrift over het avondmaal, waarin hij de leer der transsubstantiatie verdedigde, namelijk de bewering, dat de wijn en de hostie in de communie in het werkelijke bloed en het werkelijke vlees van Christus veranderden."

"Een beslist tegenstander vond Radbertus in Scotus Eriugena, een grote wijsgeer uit de vroege middeleeuwen. Hij was van oordeel, dat het avondmaal niets anders was dan een herinnering aan de laatste maaltijd, die Jezus met zijn discipelen had gehouden, gelijk ook ieder ander verstandig mens uit alle tijden zal denken."

Maar Scotus Eriugena werd vermoord door zijn eigen kloostergenoten, zijn nuchter en logisch denken hadden weinig succes. Radbertus, 'die niet in staat was om te denken', was kennelijk beter ingesteld op de geest van zijn tijd, die verlangde naar de concretisering der religieuze gebeurtenissen. 

Jung benoemt als grondelementen in dit conflict het abstracte, dat niets moet hebben van het concrete object, en het concretiserende standpunt. Hij geeft aan niet uit eenzijdig intellectualistisch standpunt een oordeel over Radbertus te willen vellen, en vervolgens noemt hij dit conflict 'een pronkjuweel voor iedere verzameling van menselijke dwalingen'.

Ik heb de indruk dat Jung's denken verstoord wordt door het geloof in de eucharistie, wanneer hij zegt:"Het proces van het gerichte denken wordt tot onmogelijkheid, wanneer het concrete een te hoge drempelwaarde bezit. Het concrete dringt dan voortdurend in de psyche binnen en verscheurt en verstoort de juist op het uitschakelen van het niet-passende gebaseerde functie van het gerichte denken." Dit komt verderop bij Luther weer terug.

"Zo hoog wij ook Scotuys Eriugena waarderen, zo weinig is het ons geoorloofd de leer van Radbertus te kleineren. Wij kunnen uit dit geval evenwel leren, dat het denken van het introverse type totaal andersoortig is dan dat van het extraverse, en daarmee dus niet kan worden& geconfronteerd, daar de beide denkvormen naar hun bestemming zo radicaal als het maar kan uiteenlopen."

Jung denkt dat Scotus Eriugena een introvers type moet zijn, en Radbertus extravers, maar hij weet te weinig van ze af om dat met zekerheid te zeggen.

De transsubstantiatieleer 'wint' in 1215 , en vertegenwoordigt van dat ogenblik af de geloofsoverlevering, waarin ook Luther opgroeide. Zwingli ook zou je denken, maar toch verdedigt deze laatste het standpunt van de zuiver symbolische opvatting, een puur geestelijk genieten van het lichaam en het bloed van Christus. Luther gelooft wel dat het lichaam van Christus aanwezig is, zei het slechts 'onruimtelijk' (consubstantieleer). "Het is moeilijk aan te nemen, dat het uitsluitend de macht der traditie was, die er Luther toe bracht om dit dogma vast te houden, want juist hij heeft ruimschoots bewezen, dat hij in staat was schoon schip te maken onder de traditionele geloofsvormen. Men zal dus de plank wel niet mis slaan, wanneer men aanneemt, dat het juist het contact met het 'werkelijke' en stoffelijke in het avondmaal was, waarvan de gevoelsbetekenis voor Luther zelf boven het evangelische principe stond, dat namelijk het woord alleen de drager der genade was, en niet de een of andere ceremonie'."

Uiteraard kent Jung aan Luther de extraverse opvatting toe, en Zwingli de introverse. 

Ik zelf vind het moeilijk in het verleden te duiken en daar sterke uitspraken over te doen, maar sommige mensen schijnen dat heel goed te kunnen en met zekerheid te kunnen zeggen hoe en waarom de mensen vroeger leefden en dachten. Deze mensen schrijven geschiedenisboeken die wij, beta's en andere onkundigen dan maar voor waar moeten aannemen en uit ons hoofd leren.

Je denkt een psychologieboek te lezen, maar leert eigenlijk meer over kerkgeschiedenis, en beseft dat kerk en wetenschap veel meer verweven zijn dan je dacht.

Ik zou zelf denken dat de geschiedschrijvers, die in de schoolboeken beschrijvenhoe de mensheid, de aarde en het heelal zich hebben ontwikkeld extravers zijn met daartegenover de beta's die meer thuis zijn in de logica en het verstand, de introversen. Of misschien ontdekken de extraversen de botten en aardlagen, en bedenken de introversen daar verklaringen bij.

Maar Jung lijkt zichzelf als introvers te zien, gezien zijn ergernis naar de extraverse eucharistie, die hij in strijd met het puur evangelische acht maar toch ook een zeker waarheidsgehalte toekent uit respect voor Luther.

Als je daar nog even op voort wilt kauwen zou ik dit boek zeker lezen. Ik heb nog maar een klein deel beschreven:-).

Populaire berichten van deze blog

Waar een deur dichtgaat, gaat een raam open

Het is grappig hoe dingen kunnen gaan. Tenminste, als je er later de grap van inziet. Tegeltjeswijsheden zijn een soort kapstok waaraan je vanalles kunt ophangen. Maar het kunnen ook dooddoeners zijn. Zo is er deze 'wijsheid' die ik de laatste tijd vaak in de kerk heb gehoord: Als er een deur sluit in je leven, zet God vaak een raam open. 

Ik heb zelf geen hele diepe gevoelens bij deze tekst. Hij werd bij ons thuis niet gebezigd. 'Niet zeuren, wij doen niet aan dichte deuren', zou voor mijn ouders een toepasselijker spreuk zijn. Toch kwamen, na het open-deurbeleid van de jaren '70, bij hen óók diverse soorten sloten, dievenklauwen en ander hang- en sluitwerk aan deuren én aan ramen.

Heel toepasselijk is in dit licht de enige tegeltjeswijsheid die daadwerkelijk op een tegel bij ons hing:

De mens wikt, God beschikt.

Deze tegel hing er overigens niet om de spreuk, maar om het mooie tegeltje en ook een beetje om de ironie jegens de God waar mijn ouders niet in zeiden t…

Over vandaag (bazaar, worst, 'blijf bij mij' en pepermunt)

In het winkelcentrum bij ons in de buurt was vandaag een bazaar. Twee weken geleden stond dat al aangegeven en sinds een week stond het ook in onze agenda. Maar auti-kind wilde er niet heen. 'Bel oma maar, dan kan ze ook mee', probeerde ik want dat vindt hij gezellig, maar oma was niet thuis.

Even later kwamen Bud, Stud en Jud, wij dus, aan bij de bazaar. Jud, ik dus, werd meteen al gallisch van de harde muziek. Bud, die niet zo'n last heeft van het volume maar wel van het soort muziek, begint te mopperen. 'Sluit je af', zegt Jud. 'Wat bedoel je dáár nu mee?', vraagt Bud. 'Gewoon, sluit je af voor de herrie, de mensen, of waar je dan ook maar last van hebt.' Er vond niet echt een overdracht van begrip plaats in dit gesprek dus Jud geeft maar toe: 'Ik kan het ook niet hoor.'

Men zegt vaak dat je je moet 'afsluiten'*, een schild optrekken, in een cirkel gaan staan of een mantel om doen. Afhankelijk van de overtuigingen van de persoon.…

De BowWowChallenge

'k Zat laatst gezellig DWDD te kijken via uitzending gemist. Anouk zou komen. Maar eerst werden we ingelicht over het verschijnsel van de BowWowChallenge. Iemand brengt een dure auto naar de carwash. Dat filmt hij, maar dan zoomt hij uit me de camera, en dan blijkt de dure auto een speelgoedautootje te zijn dat hij onder de douche heeft gezet! Het was dus nep. Ik moest er wel om lachen.

'Wat is er?', vroeg Bud, zonder op te kijken van EuroTruckSimulator2. Ik legde hem uit: Een BowWowChallenge, dat is iets nieuws.'

'Dat je dat nú pas voor het eerst ziet, dat ken ik'.

'Hoe lang ken jij dat al dan?'

'Eén dag', zegt hij. Pfff. Ik dacht wéken. Ik loop wel vaker achter het nieuws aan. Maar nu blijkt het mee te vallen.

'O nee toch, één dag, die haal ik nóóóit meer in', roep ik.

Het volgende onderwerp is lavalampen. Iets minder actueel. Ik heb ook een lavalamp! Drie zelfs: een rode, een groene en een blauwe. De blauwe had mijn man al toen ik he…